PAGINA 10 DE IJSSELBODE – NIEUWS- EN ADVERTENTIEWEEKBLAD VOOR DE IJSSELSTREEK Melkboer Nobel in Hekendorp Deze eeuw is er in Hekendorp geen middenstander meer te vinden. Dat was vorige eeuw wel een heel ander verhaal. Het hele dorp was vol bedrijvigheid. In bijna elk huis op de Dorpsstraat was wel een nering. Oud inwoner Wim Sepers schreef erover: ‘Er waren maar liefst drie bakkers. Er was een ambachtelijke slagerij; een kruidenierswinkel; een zuivelwinkel; een groentenen fruitzaak en een snoepwinkeltje. Verder was er een heuse petroleumboer met ‘generaals pet’ en zelfs de voddenboer ontbrak niet. Knippen en scheren was geen probleem, want ook de kapper had er zijn toko. De eigenaar van het postkantoor zorgde natuurlijk voor aan de post gerelateerde zaken, maar verrichtte ook schoenreparaties. Dus eigenlijk twee bedrijven in één. Je gelooft het niet maar zijn naam was Schumacher’. Over de zuivelhandel van Nobel wil ik vertellen in deze afl evering van ‘ff z@ppen naar de vorige eeuw’. Toon Nobel Op de grens van Hekendorp en het Land van Stein ligt, net naast de inlaatsluis van de IJssel naar de Enkele Wiericke, de eeuwenoude boerderij Wierixoord. Daar woonde Toon Nobel (geboren op 26 oktober 1920 te Reeuwijk) vanaf zijn elfde jaar. Omdat hij vier broers boven zich had, wist Toon dat hij geen reële kans maakte om zijn vader op de boerderij te kunnen opvolgen, hoewel hij dat graag zou willen. Toon moest dus voor zijn toekomst op zoek naar iets anders om aan de kost te komen. Hij was geen geweldige student, maar handelen zat hem wel in het bloed. Dus begon hij na zijn lagere schooltijd een handeltje in karnemelk. Op de fi ets met een aanhangertje met daarop twee melkbussen gevuld met karnemelk ging hij ‘de boer op’. En hij had er succes mee. Zijn klantenkring groeide gestaag. Toon kreeg er plezier in maar wilde meer. Echt de zuivel in, dat zag hij wel zitten. Langzamerhand deed hij dat ook wel door o.a. ook melk te verkopen. Maar hij had geen eigen vergunning. Er was een stroman nodig en dat werden de gebroeders Van Rossum. Vanaf dat moment had Toon op zijn karretje staan: ‘J.J. Rossum, Hekendorp 94’. Van Teun Verkaik van de Buurtweg, die liever op markten stond, nam hij de klantenkring over en zodoende kon Toon ook boter, kaas en eieren gaan verkopen. Maar eigenlijk wilde hij eigen baas zijn, trouwen en een melkhandel opzetten in het dorp. Een pand had hij al op het oog: Dorpstraat 43. Daarin zat wagenmakerij Van Batum, die daarbij ook nog eens barbier was. Smid Frits Kramer over hem: “Hij trok ze er meer uit dan dat hij ze afschoor”. Van Batum ging stoppen en zodoende kwam het pand vrij. echter een middenstandsdiploma halen was voor Toon wel een groot probleem. Daar werd een slimme oplossing voor gevonden. Zijn toekomstige vrouw Annie Vendrig uit Montfoort kon goed leren. Annie zou dan het diploma wel gaan halen, zodat zij als beheerster in zijn bedrijf kon optreden. Die studie verliep naar wens, maar slechts enkele dagen voordat zij examen moest doen, viel Annie van de keldertrap: een zware hersenschudding was het trieste gevolg. Dat betekende in die tijd weken plat op bed liggen met de gordijnen gesloten. Als je dat niet deed, dan zou je je hele leven hoofdpijn houden, werd toen beweerd. Examen doen werd dus een probleem. Maar er werd ook nu een oplossing gevonden. (deel 97) 14 JANUARI 2020 Wout van Kouwen is ruim 35 jaar onderwijzer geweest op de Mariaschool. Hij wist zijn leerlingen altijd te boeien met mooie geschiedenisverhalen. Niet alleen wat betreft de vaderlandse geschiedenis, maar ook de historie van Oudewater kwam ruimschoots aan bod. Hij heeft een aantal van die Oudewaterse geschiedenisverhalen voor u op papier gezet, wij zijn ervan overtuigd dat wij daar menig geelbuik, maar ook de andere lezers, een plezier mee zullen doen. De volgende afl evering verschijnt over een maand, de redactie wenst u veel leesplezier. Wilt u reageren, heeft u tips, extra informatie of materiaal, mail dan naar: wout.van.kouwen@hotmail.com door Wout van Kouwen drie kinderen, die er overigens al jaren woonden. Zo ging Toon Nobel in 1951 van start. Voor extra bijverdiensten beschikte Toon achter het huis tegen de IJssel over enkele schuren waar varkens in gehouden werden. Hij had eigenlijk altijd boer willen worden en zo kon hij na zijn werk dan toch nog een beetje hobbyboeren. Eens in de zoveel tijd kwam varkenshandelaar Gert den Hoed uit Bergambacht langs om na het nodige ‘handjeklap’ varkens van hem over te nemen. In het spoellokaal stond de voorraad boter, melk en later limonade en bier gewoon zonder koeling. De 16-jarige Toon met de twee melkbussen vol karnemelk met de vergunning van Wierixoord op weg naar zijn klanten. Jan Lubbers, leraar op de MULO in Oudewater, kreeg toestemming van het Bedrijfschap voor Zuivel het examen bij haar thuis af te nemen. Heel bijzonder dus: examen aan bed! Annie slaagde, ondanks de beroerde situatie, met hele hoge cijfers en de plannen konden tot uitvoering worden gebracht. Toon kreeg een melkhandelaarsvergunning voor Dorpstraat 43 als werkruimte en een bezorgersvergunning. Bij de vergunning werd uitdrukkelijk vermeld dat het niet geoorloofd was in de werkruimte melk te bewaren of daaruit af te leveren. Dus nog geen winkelfunctie. Trouwen Toon en Annie trouwden en gingen in het pand op de hoek bij het raadhuis wonen. Een prima plek, want aan de andere kant zat bakker Nunnink. Dat versterkte elkaar. Het kopen van zo’n pand was natuurlijk een enorme investering voor het jonge echtpaar. Daarom werd aan de gemeente toestemming gevraagd het pand te delen. In die jaren na de oorlog was er een enorm tekort aan woonruimte, dus hier wilde de gemeente Hekendorp wel aan meewerken. Daarvoor werd een premie aan de familie Nobel uitbetaald van f. 2520,-. Een fl ink bedrag in die tijd en dat kon Toon als beginnende ondernemer natuurlijk goed als startkapitaal gebruiken. Het betekende dat naast het spoellokaal een tweede deur aan het pand werd toegevoegd (43a) zodat het andere gezin op de bovenetage kon wonen. Dat was de familie Baereveldt: man, vrouw en Er werden wel eisen gesteld door het ‘Bedrijfschap voor Zuivel’ aan dat spoellokaal zoals: de vloer moest hellen naar een op de riolering aangesloten stalput, de zoldering moest stofdicht zijn en het raamoppervlak moest 1/8 van het vloeroppervlak bedragen. Door de bewoning boven was er weinig slaapplaats. Vader moeder en de drie kinderen sliepen in het pakhuis dicht tegen elkaar aan. Vandaar dat Toon op een gegeven moment aan de gemeente vroeg voor ‘hereniging van de woningen’. Dat werd ‘gezien de nog steeds heersende woningnood’ afgewezen. Het lukte zo’n 6 jaar later wel. De familie Baereveldt ging elders in Hekendorp wonen en het gezin Nobel had ineens meer ruimte. De kinderen kregen ‘n eigen ‘kamer’ om te slapen: boven waar de keuken van de vorige bewoners was geweest. Het aanrecht was en bleef al die jaren daarna nog aanwezig. Winkel en venten. In 1957 kon er een winkel geopend worden waar van alles uit verkocht werd. Annie runde die winkel met soms een hulp en Toon ging in de buurt zijn klantjes af. ‘s Morgens in het dorp en ‘s middags de buitenbuurten. Zijn bakfi ets zat altijd stampvol met van alles; zelfs koekjes nam hij mee. Als hij in zijn grijze kiel in de nieuwbouw bezig was, hoorde je in de volgende straat al zijn grappen en grollen. Die luide stem kwam hem goed van pas, als hij op weg naar huis hulp nodig had, om de bakfi ets tegen de steun bij de sluis op te krijgen. Hij riep dan “Mannetje erbij” en er was altijd wel iemand in de buurt die hem dan te hulp schoot. Zaterdag was betaaldag in huize Nobel. Dan kwamen de boekjes op tafel, werden de zegeltjes geteld en kon er afgerekend worden. Die dag gingen de kinderen soms ook met hun vader mee langs de klanten. Zij hadden een kleiner tasje dan hun vader, zonder vakken, om het geld in op te bergen. Later verruilde Toon zijn bakfi ets in voor een brommer. Met die brommer ging hij in Gouda ijs halen. Hij was ineens op het idee gekomen om in de zomer De vorige afl everingen van ff z@ppen zijn gebundeld in vier delen. Daarbij is gebruik gemaakt van extra materiaal als aanvulling. De rijk geïllustreerde boekjes zijn voor € 17,50 te koop in Oudewater bij The Read Shop, de TIP en bij de schrijver zelf. Trots bij het openen van de winkel met tussen hen in de oudste dochter Ans. voor zijn winkel ijs te gaan verkopen. Maar het moest wel het beste van het beste zijn, vond hij. Dat ging hij dan ook halen bij de Italiaan (Italia) op de markt in Gouda. Met een grote mand op zijn brommer over de dijk ernaartoe. Daar kreeg hij twee grote bakken vanille- en aardbeienijs. Die gingen in de mand en dan weer snel naar Hekendorp voor de verkoop. Raadhuis Toen de gemeente Hekendorp werd opgeheven, kocht Toon het naastgelegen raadhuis erbij. Dat werd voornamelijk als schuur gebruikt. Er lag stro in voor de varkens en de lege fl essen kregen daar een veilige plek, want het was weleens mis gegaan. Dochter Ans daarover: “De lege kratten met fl essen stonden altijd van voor naar achter langs het huis. Op die fl essen stond statiegeld. Het gebeurde een paar keer dat er schooljongens uit Oudewater, die vanuit Gouda van school kwamen, lege fl essen uit de kratten haalden en ze doodleuk in de winkel gingen inleveren. Voor het statiegeld dat ze ontvingen, kochten ze dan snoep in de winkel. Mijn moeder vertrouwde het niet toen dat een paar keer was voorgekomen. Het gebeurde nogal op dezelfde tijdstippen. Mijn vader heeft zich toen verdekt opgesteld en ze gesnapt. Ze moesten betalen wat ze ook die andere keren gekocht hadden. Hij dreigde met de politie …. waar ze vroeger nog bang voor waren.” De laatste jaren had Toon de beschikking over een busje. Hij kon dan heel gemakkelijk de melk bij de V.Z. in Oudewater halen. Bij de ijsverkoop: Agatha Wiltenburg (die heel goed kon jodelen), Toon Nobel, Jan Snel en Piet Snel. Annie stond in de winkel, maar was helaas veel ziek. Ze lag regelmatig in het ziekenhuis waardoor er heel vaak meisjes in dienst moesten worden genomen om in huis en in de winkel bij te springen. Ook Ans, Gerard, Lia en Gemmy hielpen regelmatig mee. Op het laatst werd de situatie onhoudbaar en verkocht Toon het spul aan buurman bakker Van Pooy. De dorpsbewoners misten vanaf dat moment zijn vrolijke lach en gezellige verhalen in de straat en aan de deur. Nog jarenlang heeft Toon tenslotte als werkman bij de gemeente Oudewater gewerkt. In 1993 overleed hij, twaalf jaar na zijn vrouw. Hij was altijd een echt dorpsmens geweest, kende iedereen, was lid van de brandweer, de middenstandsvereniging, zat in het bestuur van de ijsclub en hielp bij de bouw van het eerste dorpshuis. Toon Nobel was altijd een zeer geliefd inwoner geweest van zijn zo geliefde Hekendorp. Bronnen: Ans Peek-Nobel, Frits Kramer, Wim Sepers, ‘De Afwachtenden’ door Cor van Someren. Pagina 9

Pagina 11

Heeft u een onderwijs catalogus, digitaalbladeren of digi artikelen? Gebruik Online Touch: onderwijscatalogus bladerbaar maken.

week 3 Lees publicatie 10Home


You need flash player to view this online publication