pagina 4 En de zaak was nog ingewikkelder, omdat Benschop en Noord-Polsbroek behoorden tot de Baronie van IJsselstein. Officieel maakte dit gebied deel uit van Holland, maar omdat Willem van Oranje (die o.a. heer van IJsselstein was) ooit vrijstelling van belastingen had gekregen (van nota bene zijn latere aartsvijand koning Philips II van Spanje), werd de baronie in de 17e en 18e eeuw een soort belastingparadijs. Voor smokkelroutes werd volop gebruikgemaakt van de vele waterwegen in het gebied. Natuurlijk was deze plek hier, waar veel sloten en weteringen bijeenkomen, ver weg van de bewoning, een uitgelezen punt voor dit soort illegale activiteiten. Een voorbeeld. Graan werd in de korenmolen bij Polsbroekerdam gemalen, het meel werd in zakken gedaan en in een boerenschouw via de Benschopper Molenvliet naar dit punt gebracht. Hier werd het meel over de kade heen in een andere schouw overgeladen en bij nacht en ontij naar een bakker in Haastrecht gebracht. Zo kwam die goedkoper aan zijn meel dan zijn collega’s. Omdat de grenzen toen veel grilliger waren dan de huidige provinciegrenzen, was het voor de Hollandse douanebeambten onbegonnen werk om de smokkel afdoende te bestrijden. Er was geen kruid tegen gewassen. Pas rond 1800 werd ons land een eenheid. Toen werden de belastingen niet langer door gewesten geheven, maar door de centrale overheid in Den Haag. Over de tweede brug kom je bij KP 27. Ga hier linksaf naar KP 30 over de Schutterskade. Deze kade is een onderdeel van het Oude Hollandse Waterliniepad. Op het informatiebord kun je lezen wat er in 1672/73 gebeurde met de kerk van Polsbroek. De Schutterskade vormde vanouds de scheiding tussen de weteringen van Polsbroek (links) en van Benschop (rechts). Beide polders hebben ca 1300 hun eigen weteringen gegraven om te kunnen afwateren op de Hollandse IJssel. Na 1400m kom je bij KP 30. Houd hier links aan op het fietspad. Na 200m kom je bij KP 28. Het langgerekte eilandje in de wetering links is bij sommigen bekend als ‘Nova Zembla’. De naam zal ooit wel bedacht zijn tijdens een barre winter. Bij KP 28 verlaat je het fietspad weer, rechtsaf naar KP 39. Je volgt nog steeds het Oude Hollandse Waterliniepad. De uitstulping, meteen in de bocht naar links, is het restant van een molenplaats. Je loopt in feite over de ringkade van de voormalige Benschopper boezem. In de boezem werd het overtollige polderwater tijdelijk opgeslagen, voordat het bij eb via een sluis op de Hollandse IJssel werd geloosd. Nu is de voormalige boezem (links van het pad) een natuurgebied van Staatsbosbeheer met veel water en vogels. Na 1600m kom je bij K 39. Zie hier bij het hek het bord met informatie over de tiendkade, de Oude Hollandse Waterlinie en verdwenen molenplaatsen. De verhoging en verbreding van de kade voorbij de brug is een restant van één van deze boezemmolens. Ga hier bij KP 39 linksaf naar KP 29. Na 75 meter kom je nogmaals langs een restant van een molen. Iets verderop passeer je de brug over de Lange Vliet, een brede wetering die uitkomt op het gemaal Keulevaart aan de Hollandse IJssel (rechts). Op het einde van de tiendweg splitst de route in 2 en 2a. 2 Ga aan het eind van de tiendweg bij KP 29 rechtsaf over een geasfalteerd pad naar KP 88 (richting KP 89) in Haastrecht. Zie verder bij route 2/2a/2b. Een omloop van 2 km extra, speciaal voor natuurliefhebbers 2a Ga aan het eind van de tiendweg bij KP 29, niet rechtsaf, maar linksaf over een graskade naar KP 86. Rechts van het wandelpad ligt Het Doove Gat, een zeer ondiepe wetering die vanouds in verbinding stond met de Vlist, maar die sinds de afdamming in snel tempo helemaal dichtgroeit met riet en andere planten. Het Doove Gat is bij vogelliefhebbers bekend als het domein van de blauwborst, rietgors, rietzanger en kleine karekiet. Ga aan het eind na 700 m bij KP 86 rechtsaf over het fietspad (richting KP 89). Hier stond Het Doove Gat in verbinding met de Vlist. Als onderdeel van de inrichting van de Hooge Boezem als natuurgebied door het Zuid-Holland Landschap en de aanleg van het fietspad in 2012 is het Doove Gat hier afgedamd. Zie het informatiebord van De Hooge Boezem naast de fundamenten van de 1e molen. In 1486 werd ‘de Hooge Boezem achter Haastrecht’ aangelegd. Dit is het oudste voorbeeld van tweetrapsbemaling. Ooit stonden hier zeven molens op een rij. De locaties van de verdwenen molens zijn met palen aangegeven. Alleen de Zesde Molen heeft alles overleefd en is gerestaureerd. Zie de informatieborden over de molens, waterberging en het natuurontwikkelinggebied. Aan de oostzijde van de Hoge Boezem werd een nieuwe kade aangelegd, de Grote Kade. Ten oosten van de Grote Kade loopt de Zijdekade die al langer bestond. Deze Zijdekade kreeg de functie van kwelkade (‘zijgkade’) en diende om te voorkomen dat het kwelwater uit de Hooge Boezem de polder Keulevaart binnen zou komen. Tussen de Grote Kade (hogeboezemkade) en de Zijdekade (lageboezemkade) loopt Het Doove Gat, een wetering die bij de eerste molen (Seyghmolen) in open verbinding stond met de Vlist. De eerste molen had waarschijnlijk dus ook als functie om het ‘zijgwater’ uit het Doove Gat weer op de Hooge Boezem uit te malen. Ook was de eerste molen een peilmolen van waaruit de andere molens een sein kregen om met malen te beginnen of te stoppen. Na de bouw van de Waaiersluis bij Gouda in 1860 was er in de IJssel ten oosten van Gouda geen invloed van getijden meer. Uitmalen via de Haastrechtse sluizen bij eb was hierdoor niet langer mogelijk en uitwatering op de IJssel werd problematisch. Daarom werd in 1872 in Haastrecht een hulpstoomgemaal gebouwd, Dit diende om een deel van het water van de lage Vlister boezem rechtstreeks op de IJssel te lozen en zo de windmolens in de Hooge Boezen te ontlasten. Het gebouw van het stoomgemaal is thans het Poldermuseum Gemaal De Hooge Boezem, waar de geschiedenis en de werking van de waterhuishouding in het gebied op heldere en boeiende wijze wordt gevisualiseerd. In 1913/1914 werd het hulpstoomgemaal vervangen door een groter stoomgemaal. Hierdoor werden de Hooge Boezem en de windmolens overbodig. De molens werden afgebroken, behalve de Zesde Molen. Die is nu tot monument gerestaureerd. Pagina 51

Pagina 53

Interactieve digi relatiemagazine, deze boek of boek is levensecht online geplaatst met Online Touch en bied het naar een digitale publicatie omzetten van web flyers.

Recreatiekrant 2018 Lees publicatie 10Home


You need flash player to view this online publication