pagina 3 Ga voorbij huisnummer 13 bij KP 26 rechtsaf naar KP 20 en KP 27. Nb. honden niet toegestaan! Zie verder bij route 2/2a. 2b Wie de kortste route naar Haastrecht wil lopen, moet niet bij KP 26 rechtsaf, maar rechtdoor naar KP 85 (Vrouwebrug) en dan naar KP 23 (bij Polsstokclub De Vlist). Blijf de Oost-Vlisterdijk volgen naar KP 86. Bij de brug ‘De Twee Waarden’, ligt (op nummer 1A) de vroegere machinistenwoning van de polder Vlist-Oostzijde. De woning ligt op een verhoging. Op deze plek was een molen die in 1935 plaats moest maken voor een dieselgemaal. Een gedenksteen met ‘1643’ herinnert nog aan de vroegere molen. Na de landinrichting ca 1990 verloor het gemaal zijn functie. Een deel ervan is overgebracht naar het Museum Gemaal De Hooge Boezem in Haastrecht. De verharde weg gaat over in een fietspad. Verlaat bij KP 86 het fietspad en ga rechtsaf over een graskade naar KP 29. Aan de linkerzijde ligt Het Doove Gat, een wetering die uitkwam op de Vlist, maar in 2012 werd afgedamd, waardoor de zeer ondiepe wetering begon te verlanden en helemaal dichtgroeit met riet en andere moerasplanten. Het Doove Gat is bij vogelliefhebbers bekend als het domein van de blauwborst, rietgors, rietzanger en kleine karekiet. Na 700m kom je bij KP 29. Volg vanaf dit punt route 2/2a2b. Je kunt bij KP 86 ook het fietspad blijven volgen. Je komt dan langs de resten van vroegere molens en door het natuurgebied. Zie route 2a (vanaf KP 86). 2/2a De route van KP 26 naar KP 20 en KP 27 gaat over een weiland dat door de eigenaar als wandelpad beschikbaar is gesteld. Ga na 100m rechtsaf over het bruggetje en dan linksaf over een brug het weiland in. Na 1300m steek je twee bruggen over. Voorbij de eerste brug kom je bij KP 20. Als je hier rechtdoor zou lopen naar KP 24, kom je uit in Polsbroek. De kerktoren van het dorp ligt verscholen achter een bosschage op een eilandje, 50m verderop. Volgens een kaart uit 1771 was hier de ‘Geregt Plaats’ van Polsbroek. Hier werden veroordeelden terechtgesteld. Over de tweede brug kom je bij KP 27. Daarnaast is een bankje. Wie iets meer wil weten over verdwenen grenzen en oude smokkelroutes kan op het bankje het volgende stukje doorlezen. Polders, gerechten/ambachten en heerlijkheden Circa 1100 werd een begin gemaakt met de ontginning van dit moerassige gebied op de grens van het bisdom Utrecht en het graafschap Holland. De landsheren (bisschop of graaf) stelden delen van hun territorium beschikbaar voor ontginning. Dan werd er een contract (een zogenaamde cope) opgesteld waarin de wederzijdse rechten en plichten van de landsheer en de ontginners/boeren werden vastgelegd. De heer had het recht op het uitoefenen van de rechtspraak, op de benoeming van functionarissen en op bepaalde inkomsten (deel van de opbrengst, belastingen, tolgelden, inning van boetes): de zogenaamde ‘heerlijke rechten’. Elk ontginningsblok regelde zijn eigen waterhuishouding. De boerderijen werden langs een rivier of een wetering gebouwd. Vanaf deze ontginningsbasis werden sloten en wetering gegraven om water af te voeren. Zo ontstond de lintbebouwing met langwerpige kavels en veel sloten, die tot de dag van vandaag typerend is voor dit gebied. Er werden kaden aangelegd om water uit andere gebieden buiten het eigen ontginningsblok te houden. Er werden dammen, duikers en sluizen aangelegd. Zo ontstonden er polders: gebieden (ontginningsblokken) met een eigen waterhuishouding. Door de noodzaak tot samenwerking tussen polders (o.a. voor de aanleg van gezamenlijke dijken, weteringen en sluizen) ontstonden in de 13e eeuw overkoepelende organen: de regionale waterschappen. Omdat de bodem bleef inklinken, werd de afvoer op het buitenwater (rivieren) een toenemend probleem. In de 15e eeuw ging men windmolens gebruiken om overtollig polderwater tijdelijk in een boezem op te slaan, vooral het bij eb op de rivier werd geloosd. Oorspronkelijk vormden (één of enkele) polders ook een gerecht/ambacht: een bestuurlijke eenheid, waarbinnen een aangestelde schout optrad namens de landsheer. De schout pachtte het ambt van de heer en mocht een deel van de belastingen en boetes zelf houden. De ‘heerlijke rechten’ werden door de heer ‘in leen’ gegeven. Gaandeweg ontstond de gewoonte dat de ‘heerlijke rechten’ in een gebied (een ‘heerlijkheid’) konden worden verkregen door aankoop, erfenis of erfpacht. Als gevolg van dit alles konden bepaalde polders in verschillende ambachten worden gesplitst (of andersom: konden verschillende polders samen één ambacht vormen). Sommige ambachten waren een zelfstandige heerlijkheid, maar vaak vormden meerdere ambachten samen een heerlijkheid (onder één heer.) Verdwenen grenzen In de 13e eeuw wist de Hollandse graaf Floris V zijn macht uit te breiden ten koste van het bisdom Utrecht. Sindsdien (vanaf ca 1300 tot 1795) liep de zeer grillige grens tussen Holland en Utrecht door dit gebied. Dit alles maakte de situatie uiterst gecompliceerd. Hier, op deze plek, grenzen verschillende polders aan elkaar. Die regelden vroeger allemaal hun eigen afwatering en vielen onder verschillende heerlijkheden en gewesten (Holland en Utrecht) Vlist (ten westen) viel onder het baljuwschap Belois, dat bij Holland hoorde. Hoenkoop (ten oosten) was een zelfstandige heerlijkheid en hoorde bij Utrecht. Tussen Vlist-Oostzijde en Hoenkoop loopt een smalle strook land, waarlangs Polsbroek en Benschop op de Hollandse IJssel konden afwateren. Vandaar die weteringen en bruggen hier. Polsbroek (ten zuiden) bestond uit twee gerechten. ZuidPolsbroek was een zelfstandige heerlijkheid en hoorde bij Holland. De gerechten Noord-Polsbroek en Benschop vielen onder de Baronie van IJsselstein. Deze heerlijkheid hoorde formeel bij Holland, maar had daarbinnen een aparte status. Vanaf 1588 maakten Utrecht en Holland deel uit van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Die bestond uit zeven gewesten die samen een verbond hadden gesloten tegen de koning van Spanje in hun strijd om onafhankelijkheid. Maar die gewesten hadden nog hun eigen bestuur, regels en belastingen. Omdat de belastingen op goederen als brood, meel, zout en sterke drank in Holland hoger waren dan in Utrecht werd er veel langs de grenzen gesmokkeld. Pagina 50

Pagina 52

Voor boeken, online lesmateriaal en verenigingsbladen zie het Online Touch CMS beheersysteem systeem. Met de mogelijkheid voor een web winkel in uw brochures.

Recreatiekrant 2018 Lees publicatie 10Home


You need flash player to view this online publication