PAGINA 4 DE IJSSELBODE – NIEUWS- EN ADVERTENTIEWEEKBLAD VOOR DE IJSSELSTREEK OUDEWATER Hans de Jong, verzet in Oudewater Op Midland FM was Hans de Jong kortgeleden te horen in een interview dat door Peter Boere werd afgenomen. Hans had voor deze week een verhaal voorbereid om aan vrijwilligers van TIP/STRO te vertellen, maar dat kan natuurlijk niet doorgaan. En Hans de Jong leverde ook een aantal zinnen voor het Groot Oudewaters Dictee, dat, behoorlijk ingekort en enigszins omgebouwd, met behulp van Midland FM, Oudewater.net en De IJsselbode toch, zij het in gewijzigde vorm, doorgang kan vinden. De verhalen van Hans de Jong komen nu naar buiten in het kader van 75 jaar Vrijheid, maar gaan vooral over het verzet in Oudewater. Vorige week las u al een verhaal van hem en Wout van Kouwen in De IJsselbode, de leden van de Geschiedkundige Vereniging Oudewater kregen inmiddels een uitgebreid, maar zeer lezenswaardig en indringend verhaal over de toenmalige gemeentesecretaris Arie den Boer en ook hier treft u informatie over en van Hans de Jong en het verzet in Oudewater. De vader van Hans maakte deel uit van het verzet in Oudewater en Hans zag archieven in uit die periode en onder andere daarop baseert hij zijn kennis over het verzet in Oudewater, zo liet hij in het interview op Midland FM weten. “In Oudewater kwamen in het begin van de oorlog heel wat vluchtelingen uit onder andere het Grebbegebied, waarvoor een slaapplek geregeld moest worden en dus moest er heel veel geïmproviseerd worden. De gemeente en de meeste inwoners gingen daar bijzonder humaan mee om. Toen de oorlogshandelingen afgelopen waren keerden de meesten weer naar hun woonplaats terug. De eerste jaren (van de bezetting, red.) ging het leven in en rond Oudewater gewoon door. Later werd het lastiger; het gemeentebestuur moest zich schikken naar de bezetter en daar had o.a. de toenmalige burgemeester Van Doorninck de grootste moeite mee. Met zijn verzet luidde hij zijn ondergang in; hij hield zijn rug recht ten opzichte van de bezetter, maar de Duitsers bepaalden het. Op 15 januari 1942 werd hij ontslagen.” “Zo halverwege 1942 werden de eersten uit Oudewater opgeroepen om te gaan werken in Duitsland omdat ze daar arbeiders tekortkwamen. Eerst was dat nog vrijwillig, maar al snel werd het verplicht. Uiteraard gaven daar heel wat mensen, bang voor represailles, gehoor aan, maar andersom doken er ook heel veel onder. Uit deze groep mensen ontstond”, zo vertelt Hans, “de grootste verzetsorganisatie in Nederland, de LO (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers). Een bekende naam van die LO-ploeg in Oudewater, die bestond uit zo’n tien, twaalf mensen, is de toenmalige gemeentesecretaris Arie den Boer. Activiteiten van de LO bestonden uit het regelen van (vervalste) persoonsbewijzen en betrouwbare onderduikadressen.” Hans vertelt in onderstaand verhaal over het ontstaan van het verzet, de houding in het stadhuis en die van de ambtenaren, hoe persoonsbewijzen vervalst werden, de acties van de KP en de auto’s die daarvoor gebruikt werden. Later komen Dolle Dinsdag in Oudewater, de daaropvolgende hongerwinter en ten slotte de dropping en de razzia in begin van 1945 aan bod. verzet niet schuwden, ondanks het gevaar dat er op het stadhuis door minder vaderlandslievende ambtenaren en die nieuwe NSB-burgemeester over je schouder kon worden meegekeken.” “Arie den Boer, de gemeentesecretaris, had een fl inke stapel lege persoonsbewijzen en bonkaarten op het gemeentehuis achterovergedrukt en ook werden bij overvallen door de KP in andere plaatsen persoonsbewijzen en bonkaarten buitgemaakt en naar Oudewater gebracht. Die persoonsbewijzen en bonkaarten werden overgedragen aan mensen van LO. door Aad Kuiper Wehrmacht op te halen. Diverse malen is er een actie bij de Duitse Wehrmacht uitgevoerd én geslaagd. Als je een dergelijke acties omschrijft, was dit een roulettesspel met je leven als inzet en de ‘spelers’ realiseerden zich terdege dat het anders had kunnen afl open. Dat ze in het hol van de leeuw deden of het de normaalste zaak van de wereld was, met een schreeuwlelijk als nepoffi cier, heeft hun status als knokploeg bevestigd, of de knokploegjongens helden waren is een vraag die u zelf mag beantwoorden.” “Toen die KP zover was om in actie te komen, diende er eerst een probleem opgelost te worden: ze hadden geen vervoer. Arie de Jong kwam met een idee: ik heb een rijbewijs en zit in de auto’s, ik weet wel iets.” Zo werden er verschillende auto’s voor een fl ink aantal jaren ‘geleend’ of gewoon gejat.” Een van die auto’s, een bestelwagen die de naam ‘sinaasappelkist’ kreeg, deed jarenlang dienst. Zelfs na de oorlog werd hij nog gebruikt. “Mijn vader heeft hem nooit ingeleverd en nog heel lang als souvenir gehouden”, laat Hans de Jong weten. 15 APRIL 2020 Raadsvergaderingen 8 en 9 april Vanwege het samenscholingsverbod van meer dan drie mensen in tijden van corona waren in maart alle gemeentelijke vergaderingen afgelast. Het ging om twee forumvergaderingen en een raadsvergadering. Op zondagavond stonden nog een groot aantal vergaderingen gepland, waaronder inhaalvergaderingen, in april, maar de maatregelen duren voort. Dus liep dat allemaal anders. Woensdagavond een vergadering en donderdag ook één. Om 18.00 uur opende waarnemend burgemeester Groeneweg de naar alle waarschijnlijkheid kortste vergadering van de raad in Oudewater ooit. Behalve hijzelf en de griffi er waren er geen raadsleden aanwezig in de zaal. Aangezien de gemeentewet voorschrijft dat er een quorum van 8 (de helft + 1) raadsleden aanwezig moeten zijn om een rechtsgeldige vergadering te houden met rechtsgeldige besluiten, bleef hem niets anders over dan te constateren dat dit quorum er niet was. De gemeentewet biedt echter de mogelijkheid om, als er geen quorum aanwezig is, een nieuwe vergadering uit te schrijven voor 24 uur later en zo geschiedde. Op die tweede vergadering hoeft geen quorum aanwezig te zijn om toch besluiten te kunnen nemen. Na één minuut en achtentwintig seconden werd de raadsvergadering gesloten. Burgemeester Groeneweg sprak de hoop uit dat er donderdagavond wel raadsleden naar het stadhuis zouden komen. 26 uur doorspoelen De setting is uitgebreid, met slechts één raadslid, te weten René van den Hoogen. BLIK op ... Droom Waren er nieuwe persoonsbewijzen nodig, dan werd Henk Bode benaderd dit clandestiene ambtenarenwerk bij hem thuis of op het duikadres van de ondergedoken persoon in orde te maken. Henk was een meestervervalser.” Hans de Jong legt uit: “De meest effectieve manier om jongeren, van wie de leeftijd niet direct van hun gezicht viel af te lezen, aan vervalste persoonsbewijzen te helpen, was de volgende. In de geboorteregisters van 1925 en 1926 werden de namen opgezocht van hen, die korte tijd daarna weer waren overleden. Hun namen en geboortedata werden met alle verdere gegevens die vereist waren, vermeld op de persoonskaart die deel uitmaakte van het bevolkingsregister. Aan de hand daarvan werd weer een persoonsbewijs afgegeven die recht gaf op bonkaarten. Op deze manier werd in Oudewater alles gedaan om onderduikers te helpen om zo veilig mogelijk illegaal verder te gaan met hun leven.” De KP, ook actief in Oudewater Er waren her en der al zelfstandige Knokploegen werkzaam, die hun buit meestal onder hun eigen achterban verdeelden. De onderduikers die geholpen werden door de LO hadden dringend behoefte aan allerlei voorzieningen, zoals persoonsbewijzen en bonkaarten die zij onder eigen naam natuurlijk niet konden krijgen. Daar haakte de KP op in. Hans: “De acties van de KP in Oudewater waren nogal divers, in boekjes en kranten is wel geschreven over acties in Duitse uniformen, dat klinkt heel stoer en daar werd ook wel lacherig over gedaan. Maar in werkelijkheid was het de goden verzoeken. Zie het als lef of overdonderen, maar in ieder geval was het hondsbrutaal om in het hol van de leeuw voedsel, benzine en medicijnen met valse papieren bij de Als alles krakend tot stilstand komt is er ruimte om te dromen. Van een betere wereld. Niet zo zeer van die anderhalve meter samenleving, want die is nogal kil en koud. Noodzakelijk voor het moment, maar je mag toch hopen dat we elkaar op termijn weer mogen aanraken. Met verwondering heb ik mij wat meer in toerisme verdiept. Alleen al in Nederland was toerisme in 2018 goed voor 800.000 banen en 90 miljard aan omzet. Bijna 50 miljard daarvan was binnenlands toerisme (cijfers CBS). Vertaal dat naar wereldschaal en het duizelt je. Sinds 2009 is de omzet van cruisemaatschappijen verdubbeld van 15,7 miljard naar 30 miljard, tot de uitbraak van corona dan. Vanaf Schiphol vertrokken per dag 286 vluchten naar Europese steden. Vanaf mijn terras kon ik dat allemaal goed volgen via het raster van vliegtuigstrepen in de lucht. Nu kijk ik naar een strakblauwe lucht en viel die ene vliegtuigstreep in de late zaterdagmiddag echt op. De vloot staat aan de grond, de lucht is merkbaar schoner. Vliegen in een anderhalve meter samenleving zal of leiden tot meer vluchten (want minder passagiers per vliegtuig) of tot het overwegen van andere transportmiddelen, zoals de trein. Voor korte vluchten (40% van de vluchten van Schiphol zijn korter dan 750 kilometer en als je de tijd die het kost om daar te komen, in te checken en te vliegen en vervolgens op je bestemming te geraken afzet tegen de tijd die een treinreis kost kon dat wel eens heel weinig schelen) zou de trein een alternatief kunnen zijn. Hoewel, ik vloog vorig jaar naar Bergen in Noorwegen. Met de trein had me dat twee dagen gekost, vliegen was een uurtje (plus drie kwartier om op Schiphol te komen en anderhalf uur om in te checken en ruim een uur om bij mijn hotel te komen). Maar ja, voor die bestemming gaat over water vliegen sneller dan eromheen rijden. Maar ook voor de corona uitbraak was de trein al in opkomst voor stedentrips. Gedwongen thuisblijven leidt ondertussen tot grote creativiteit. Facebook ritselt van de puzzels, legpuzzels lijken nu weer populair en ommetjes in de eigen omgeving ook. Die afstand bewaren is nog steeds lastig, ook buiten. Maar goed, die zal toch wel weer een keer verdwijnen toch? Moeder aarde haalt opgelucht adem. Vanuit een bepaalde stad, ik ben even vergeten welke, in India was voor het eerst in dertig jaar de Himalaya weer te zien. Het verzet, de ambtenaren en persoonsbewijzen Hans de Jong laat eerst weten hoe zijn vader het een en ander heeft beleefd en geeft daardoor een inkijkje in zijn betrokkenheid: “Als je leven je lief is waarom ga je dan bij het verzet? Voor de meesten gold dat zij tot in hun ziel voelden dat hun vrijheid was afgenomen; menig verzetsstrijder in spé viel kilo’s af na de inval; zo gekweld voelden zij zich met de gedachte niet meer gewoon te kunnen leven. Mijn vader, en dat gold voor meer mensen, kon de bezetting niet accepteren. Hij was automonteur bij Garage Brunt, weigerde echter te sleutelen aan auto’s van de Duitse Wehrmacht en nam daarom ontslag.” Ook boeiend is dat geloofsovertuigingen - in Oudewater was dat ten tijde van crises al eerder minder belangrijk gebleken - er niet meer zoveel toe deden: “Drie mensen vormden de spil van het verzet: Arend van den Bosch, Arie den Boer aan de protestants-christelijke kant en Han Putman aan de katholieke kant, de geloofshokjes werden gesloten. Voor verschillen in overtuiging was nu geen tijd.” “Op 16 februari 1942, werd burgemeester van Doorninck ontslag verleend na diverse keren de NSB te hebben gedwarsboomd waar hij maar kon. Hij werd op 8 augustus 1942 opgevolgd door de NSB’er Zweitse de Vries. Het slagen van LO lag voor een groot gedeelte bij ambtenaren die het Rclub Oudeer organiseert het GROOTGROOTOOT OOT wo oe ensdag 22 april 2020 20.00 uur 22 pr il 2020 2 ap ril 2020 20.0 O dewaters Dic Oudewater Di e De t t in he an 75 jaar vrijheid. Hans de Jong weet nog veel meer over het verzet in en rond Oudewater te vertellen en schreef daarom een aantal zinnen op die als basis bij het groot Oudewaters Dictee gebruikt zouden kunnen worden, want die tekst staat in het teken van 75 jaar vrijheid. Rotary Oudewater was daar al volop mee bezig, toen het er even op leek dat het dictee niet door zou kunnen gaan. Na rijp beraad werd aan Radio Midland FM, Oudewater.net en De IJsselbode gevraagd mee te doen en zo kan het dictee dus toch doorgang vinden. Maar wel heel anders dan oorspronkelijk gepland. Radio Midland FM zendt het dictee op de geplande datum, 22 april, op de geplande tijd, 20.00 uur, live uit. En de voorleesster is dezelfde die het dictee al jaren voortreffelijk voorleest: Marga Smits. Nadat het dictee is voorgelezen verschijnt de tekst op Oudewater.net/nieuws en later uiteraard ook in De IJsselbode en kan iedereen het zelf nakijken. Een goede gelegenheid om eens mee te doen, zonder dat iemand het weet en dan ontdekken dat het eigenlijk best goed gaat, zo’n dictee maken. Oudewaters Dictee rss Automotive Center denkt ook met u mee in tijden van corona Automotive Center aan de Wilgenweg 4 in Oudewater heeft een apparaat aangeschaft dat de airconditioning van uw auto reinigt en desinfecteert. “Met dit apparaat ontsmetten wij het gehele aircosysteem om kiemen zoals bacteriën, schimmels en algen te verwijderen en de groei van micro-organismen en virussen te voorkomen. Testen wijzen uit dat 99.99% van de virussen geëlimineerd worden, waaronder Covid-19”, aldus Michael Leyte, eigenaar van Automotive Center Oudewater. “Zolang deze crisis duurt bieden we deze reiniging aan voor maar € 39,99.” Nieuw: haal- & brengservice “Met onze haal- & brengservice hoeft u geen enkel risico te lopen. Wij halen de auto bij u op en brengen hem na reparatie, onderhoud of vervanging van banden netjes bij u terug. Ook zullen wij zorgen dat wij de auto goed gedesinfecteerd bij u afl everen.” Wilt u gebruik maken van de haal- & brengservice van Automotive Center Oudewater, of wilt u meer informatie over de virusreiniging? Neem dan contact op via: 0348-562542 of 06-22565805 (Alleen Whatsapp!) of via de mail: info@automotiveoudewater.nl Reinig en desinfecteer het aircosysteem Beschermt tegen de verspreiding van virussen en bacteriën in voertuigen Gebruik Wynn’s Aircomatic® oplossingen A LEADER IN AIRCO TREATMENTS Zullen we met elkaar afspreken dat we ons wat minder razend over de wereld gaan bewegen als dat weer mag? En wat minder vaak even een weekendje naar een verre stad? En dan met de trein, natuurlijk. Tja, een mooie droom. Wel reizen, maar in een rustiger tempo. Trudie Scherpenzeel Ibiza Style Industrieel Stoere Decoratie Vintage Brocante meubelen Verlichting EN NOG VEEL MEER... BE UNIQUE, BE DIFFERENT... Populierenweg 31 A 3421 TX Oudewater 0348-760100 www.vlistbrocante.com door Trudie Scherpenzeel Hoewel uw verslaggever was gevraagd niet naar de vergaderzaal te komen, maar mee te luisteren via de live-stream, was te horen dat er wel andere raadsleden aanwezig waren op afstand. Meerdere keren werd iedereen verzocht de microfoon van de videoverbinding uit te schakelen omdat actieve microfoons leidden tot storende piepjes op de achtergrond. De agenda bestond uit hamerstukken. Eén hamerstuk (overheveling van budgetten van 2019 naar 2020, wegens niet uitgegeven in 2019) werd op verzoek van het CDA (buiten de vergadering) van de agenda gehaald omdat men nog wilde spreken over de beantwoording van vooraf gestelde en beantwoorde vragen. De overige hamerstukken werden wel behandeld, met instemming van René van de Hoogen en een kwartiertje later was ook deze tweede vergadering van de ‘raad’ verleden tijd. Naar verluidt werd daarna geoefend met video-vergaderen, maar dat was niet meer live te horen. Het zijn rare tijden. Voor al uw witen schilderwerk zowel binnen als buiten SCHILDERWERKEN schilder met 35 jaar ervaring Redelijke prijzen Vrijblijvend prijsopgave SCHILDERWERKEN Tel. 0348-564574 06-40363070 6e Tijdelijk op zaterdag gesloten Ma t/m vr open van 08.00-17.00 Pagina 3

Pagina 5

Interactieve internet handleiding, deze reclamefolder of whitepaper is levensecht online geplaatst met Online Touch en bied het digitaal publiceren van web cursussen.

week 16 Lees publicatie 11Home


You need flash player to view this online publication