PAGINA 10 DE IJSSELBODE – NIEUWS- EN ADVERTENTIEWEEKBLAD VOOR DE IJSSELSTREEK Steenfabrieken in Willeskop (deel 2) In de vorige afl evering heb ik verteld over het werk op de steenfabrieken. Dit tweede deel gaat over de geschiedenis van de vier steenfabrieken die de vorige eeuw in Willeskop stonden. Montfoortse Waalsteenfabriek voorheen Gebr.Wiegerinck De eerste steenfabriek vanaf Oudewater was de Waalsteenfabriek Wiegerinck, opgericht in 1906 door de gebroeders Gerard en Aloysius Wiegerinck uit Groenlo. In de jaren ‘60 van de vorige eeuw had Arie Hoogenboom de algemene leiding. Hij werkte vanuit het kantoorgebouw uit 1931 dat behouden is gebleven. De laatste eigenaar was tevens directeur van de Grolsch fabrieken. Wilt u reageren, heeft u tips, extra informatie of materiaal, mail dan naar: wout.van.kouwen@hotmail.com Wout van Kouwen is ruim 35 jaar onderwijzer geweest op de Mariaschool. Hij wist zijn leerlingen altijd te boeien met mooie geschiedenisverhalen. Niet alleen wat betreft de vaderlandse geschiedenis, maar ook de historie van Oudewater kwam ruimschoots aan bod. Hij heeft een aantal van die Oudewaterse geschiedenisverhalen voor u op papier gezet, wij zijn ervan overtuigd dat wij daar menig geelbuik, maar ook de andere lezers, een plezier mee zullen doen. De volgende afl evering verschijnt over een maand, de redactie wenst u veel leesplezier. Bedrijfsleider A.W. de Leeuw met waakhond in 1955. De Leeuw was de bedrijfsleider. Hij woonde op het terrein en regelde van alles om de fabriek draaiende te houden. In die jaren waren de arbeidsomstandigheden door de steeds verder ingevoerde mechanisatie wel wat verbeterd. Martin Hoogenboom vertelde mij dat bijvoorbeeld de door schepen aangevoerde klei met een enorme hijskraan van het schip werd afgehaald. Voor het plaatsen van de pasgevormde stenen naar de droogrekken werd in latere jaren gebruik gemaakt van een soort treintje. Ook het belangrijke werk van de stoker werd steeds meer gemechaniseerd. Als de stenen in de oven gebakken waren, werden ze er met vorkheftrucks uitgehaald. Arie Hoogenboom ging regelmatig naar de beurs in Rotterdam om klanten te werven voor zijn Waalstenen. Door de mechanisatie werkten er in de jaren ‘60 minder mensen dan voorheen. Maar er liepen toch nog wel zo’n 20 tot 30 arbeiders rond op de steenplaats, o.a. mensen van de technische dienst, de chauffeurs van de treintjes en heftrucks, maar de meeste mensen waren toch nog steeds nodig voor het keren van de enorme hoeveelheid stenen. Eens per jaar was er een personeelsuitje en omdat zich tussen ‘de steenovengasten’ nog wel wat ruig volk bevond, liep dat ook wel eens uit de hand. In 1974 staakte echter de productie en werd de ringoven afgebroken. IJsseloord Adres: Willeskop 90 De Rijnsteenfabriek IJsseloord werd in 1865 door B.J.A. van Limbeek opgericht. Johannes Koolemans Beijnen kocht de fabriek twee jaar later voor f 22.000,-. In 1902 nam de zoon Gijsbertus de fabriek over en breidde deze uit. Op de foto hieronder staat Gijsbertus Koolemans Beijnen afgebeeld. De man rechts naast het paard is Van Leeuwen. Hij was de belangrijkste man op de fabriek. Van Leeuwen was de stoker en machinist op de oven. Hij liet een huis bouwen nabij de fabriek, te weten Willeskop 72. Dat huis staat er nu nog. Op de hoogtijdagen in 1921 werkten er 36 arbeiders: 22 mannen, 7 vrouwen en 7 kinderen onder de 17 jaar. Op het terrein bevonden zich 10 woonhuizen voor werkers op de steenplaats. Zij waren nooit zeker van hun nachtrust, want als het ‘s nachts ging regenen, werden mannen, vrouwen en kinderen uit bed getrommeld om de stenen met de rietmatten te bedekken. Eind jaren ‘20 kwam de klad erin en de werkzaamheden werden in het jaar 1927 geheel stopgezet. In 1976 zijn overblijfselen, zoals de droogrekken, verwijderd. krijgt deels een natuurinvulling. Van Zandwijk verkocht het land aan buurman P. van den Hadelkamp, eigenaar van TEBI. Inmiddels is de bazenwoning gerestaureerd. Ook de steenovenschuur zal worden gerestaureerd. Er zijn plannen voor een bestemming als B&B met beperkte horeca en een steenmuseum. Daarmee is het de enig overgebleven steenoven op het gedeelte van de Hollandse IJssel van IJsselstein tot aan Gouda. Vlamovensteenfabriek ‘De Hoop’ M.P. Splinter. Deze fabriek kwam voort uit Steenfabriek De Hoop die gesticht werd in 1867 door de fi rma Van Worp & Burgers. Hier werden stenen gemaakt in Waal- en Rijnformaat. In de loop der jaren was een bankier uit Utrecht (E.H. Kol) eigenaar. Daarna Gerritsen, Van Dijk, Van Hall, Frankenhuijsen en tenslotte kocht Maarten Splinter uit Leiderdorp in 1912 de fabriek. Arie Hol werd in 1946 geboren in de steenovenbaaswoning achter op het bedrijfsterrein tegen de IJssel aan. Zijn vader Jan was opzichter op de fabriek. De eigenaar, de heer Splinter, kwam twee keer per week vanuit (96) 26 NOVEMBER 2019 door Wout van Kouwen Bronnen: Erfgoedhuis Zuid-Holland, hvnweb.nl, Schoolplaten Jetses, ‘Montfoort’ door Fred Gaasbeek e.a., ‘Wilskracht en koppigheid in beloken land’ door J.Boon, Arie Hol, Martin Hoogenboom, Gerard Ram, Koos Splinter, Woerdense Courant. ‘Veel belangstelling voor steenovenindustrie’ door Joke de Wissel, Vier generaties van steenwerkers (Zenderstreeknieuws), artikel door Janneke Severs Hilgeman, Peter Versloot, Rob Vermeulen. De vorige afl everingen van ff z@ppen zijn gebundeld in vier delen. Daarbij is gebruik gemaakt van extra materiaal als aanvulling. De rijk geïllustreerde boekjes zijn voor € 17,50 te koop in Oudewater bij The Read Shop, de TIP en bij de schrijver zelf. Bedrijfsleider Jan Hol met mevrouw Lena Splinter op het tasveld. Hier werden de partijen stenen klaargezet om vervoerd te kunnen worden naar de klanten. Dat klusje was in goede handen bij het vervoersbedrijf Kolfschoten uit Oudewater. hele huis binnen en buiten, tot de gordijnen toe, onder het roet. De plaatselijke bevolking maakte dankbaar gebruik van de warmte van de ovens. Dagelijks werden emmers vol geschilde zoete appeltjes en peren gebracht om te laten drogen bovenop de steenoven. Het gedroogde fruit kon dan in de wintermaanden nog gegeten worden. De laatste jaren werd de oven met olie gestookt. Sanering De Waalsteenfabriek en de Vlamovensteenfabriek van Splinter moesten beide, in het kader van de sanering, in 1974 sluiten. De laatste jaren voor de sluiting werd er helaas met toenemende verliezen gewerkt. Deze vervelende taak viel op de schouders van Cees Splinter. Heden ten dage herinneren de steenovenschuur en de bazenwoning nog aan de fabriek. De grond incl. de steenovenschuur en de bazenwoning werden gekocht door Harry van Zandwijk, directeur van Jan Snel, en van boer Van Dijk, die er tientallen jaren een boerenbedrijf had. Met een fraai burgerinitiatief is een plan ontstaan, waarbij Jan Snel 1 ha van de 5,5 ha mag uitbreiden, steenovenschuur en bazenwoning worden gerestaureerd en het land Leiderdorp kijken. Op vrijdag werden de lonen door hem uitbetaald. Er werkte zo’n 40 man personeel waar hij verantwoordelijk voor was. Het bazenhuis, dat in 1930 gebouwd was door Gijs Hol, de vader van Jan, stond dicht bij de vlamoven, die in 1931 een overkapping kreeg. De ovens werden verhit met kolengruis. De vrouw des huizes werd er niet echt blij van als er weer een schip met kolen werd gelost. Want als de schuit vertrok, zat het Koos Splinter, eigenaar van de fabriek na de oorlog, met links zijn vrouw Lena. Rechts onder kleinzoon Koosje. Hij moest negen man ontslaan. In 1971 had Cees de leiding van de steenfabriek van zijn vader op zich genomen, nadat zijn broer Paul door ziekte uitgerangeerd raakte. En nu moest Cees dan de oven voorgoed doven en kwam er een eind aan de jarenlange steenfabricage in Willeskop. De Vlijt. Deze steenfabriek heeft slechts kort bestaan. Al in 1904 werd hij gesloopt. De fabriek was door een consortium van fabrikanten opgekocht t.w. Mijnlieff, Los, Brunt, Kolemans Beijnen en Van de Koppel. Zij hebben de fabriek stilgelegd en later verkocht onder de conditie dat er 25 jaar lang geen stenen mochten worden gebakken. De directeurswoning aan de overkant met dezelfde naam, is het enige dat nog doet herinneren aan deze fabriek. Met de trekker tussen de droogrekken bij steenfabriek Splinter. Pagina 9

Pagina 11

Heeft u een presentatie, digi magazine of digi edities? Gebruik Online Touch: magazine digitaal bladerbaar uitgeven.

week 48 Lees publicatie 10Home


You need flash player to view this online publication